Wondjes

Verdorie, voor de zoveelste keer in mijn vinger gesneden deze week. De laatste tijd heb ik precies 2 linkerhanden.
Dat brengt me bij de verzorging van die kleine wondjes. Want een slecht of foutief verzorgde wond kan voor chronische infecties, aanhoudende pijn of lelijke littekens zorgen. Een "update" heb ik gevonden in een Plus-magazine.

Hoe behandel je een wonde?
Was altijd eerst je handen voor je een wonde verzorgt bij jezelf of bij iemand anders.
Reinig de wonde daarna grondig met water en een neutrale, milde zeep.
Pas daarna kan je de wonde ontsmetten en verder verzorgen. Opgelet: gebruik geen watten maar een steriel kompres. Kies ook voor een ontsmettingsmiddel in een handige verpakking voor eenmalig gebruik. Dat is iets duurder maar veel hygiënischer en erg lang houdbaar.

Welk ontsmettingsmiddel gebruik je best?
Chloorhexidine: kleurloos, pijnloos en een goede ontsmettende werking
Povidon-jood: lichtbruin, grondige ontsmetting

Welk middel gebruik beter niet meer?
Eosine: dit rode product wordt heden afgeraden omdat het de wonden heel erg uitdroogt.
Mercurochroom: heeft geen reinigende en slechts een licht ontsmettende eigenschap.
Ontsmettingsalcohol: is een sterk prikkelend, brandbaar product en mag enkel worden gebruikt voor het ontsmetten van medische instrumenten.
Ontsmettende spray: moet rechtstreeks op de wond worden gespoten en daarbij gaat nogal wat ontsmettingsmiddel verloren. Is het de bedoeling om de wond ook te reinigen, dan moet je er ook heel wat van gebruiken, dus kan je beter eerst de wonde grondig reinigen.

Het oude idee dat een mooie korst op een wonde goed is, is totaal achterhaald. Een wond lag niet te nat zijn, maar zeker ook niet te droog. Voor een ideale wondheling is een lichtjes vochtige wond nodig. Dat kan op verschillende manieren: via een siliconenverband of via hydrogel.
Een siliconenverband  is voorzien van kleine gaatjes die lucht doorlaten naar de wond. Deze huidvriendelijke pleister kan gerust enkel dagen (tot een week) blijven zitten.
Bij grotere of diepere schaafwonden is hydrogel aangewezen. Die gel op basis van fysiologisch water hydrateert de beschadigde huid en dat bevordert de genezing. Na het aanbrengen van de hydrogel kan de wond afgedekt worden met siliconenverband of met een gewone steriele pleister.

Een snijwonde:
Is de wonde vuil dan houd je ze best even onder stromend water om ze te reinigen.
Maar opgelet: heb je met een mes in je vinger gesneden dan blijft de wonde bloeden als je ze onder stromend water houdt, dus eerst even de wonde dichtduwen tot het bloeden stopt en dan pas ontsmetten.

Een schaafwonde:
Schaafwonden zijn dikwijls het gevolg van valpartijen buiten waarbij aarde, steentjes of groen in de wond dringen. Houd de schaafwond, indien mogelijk, onder lauw stromend water tot alle vuil verwijderd is. Beperk je niet tot de wonde zelf, maar reinig ook de huid rondom. Op die manier voorkom je dat bacteriën via dat vuil in de wond terechtkomen. Werk vanuit het midden van de wond naar de buitenzijde toe. Om meer pijn te voorkomen, kan je reinigen door te deppen in plaats van te wrijven.
Bij propere schaafwonden zonder infectie volstaat het om de wond te reinigen. Ontsmetten is niet noodzakelijk.
Bij diepere schaafwonden moet, nadat het bloeden gestelpt is, de wond ontsmet worden.

Een brandwonde:
Bij eerste- en gewone tweedegraads brandwonden (met blaarvorming) voel je een felle pijn. Maar toch kan je die thuis verzorgen. Houd om te beginnen de wonde een tiental minuten onder lauw water (koud water is te pijnlijk). Breng daarna een hydrogel aan en bedek met een steriel kompres.
Bij derdegraads brandwonden voel je geen of weinig pijn. Dat komt omdat de zenuwuiteinden die instaan voor de pijnprikkels mee vernietigd zijn. De huid ziet vaak wit of zwart. Hiermee moet je altijd naar de dokter. Bedek de wond ondertussen met een steriel verband of een schone gestreken handdoek (die is steriel). Breng zeker geen zalf of olie aan op deze brandwonde!
Prik de blaar niet open, laat ze zo lang mogelijk intact. Het wondvocht in de blaar is steriel heeft een helende werking. Is de blaar echt hinderlijk, ga dan naar de dokter of verpleegkundige. Zij weten hoe je die het best kunt verzorgen.

Een blaar:
Onlangs werd ik opnieuw geconfronteerd met een vastgeroeste oude gewoonte: blaren moet je zo vlug mogelijk openprikken. Niet doen !!! Gesloten blaren laat je best dicht. Dus niet openprikken! Het wondvocht in de blaar is steriel heeft een helende werking. Gebruik een speciale pleister voor blaren, die kunnen verschillende dagen blijven zitten en bevorderen de wondheling.
Open blaren kan je beter eerst ontsmetten voor je een speciaal verband aanbrengt.

Ga altijd naar de dokter:
- bij ernstige brandwonden.
- als een wonde niet geneest of tekenen van infectie vertoont.
- bij een diepe steek- of snijwonden die meer dan 1 mm open staat want dan is hechting nodig.
- wanneer een kwetsbare plaats geraakt is.
- bij beten van mens of dier

Tetanusvaccinatie:
Om levenslang beschermd te zijn tegen de gevaarlijke clostridium tetani bacterie moet u om de 10 jaar een herhalingsinenting krijgen. De bacterie komt voor op roestige voorwerpen maar ook in vervuilde aarde of op uitwerpselen. Heb je een wonde en ben je niet zeker of je ingeënt bent, ga dan naar de huisarts. Die kan een herhalingsinenting toedienen.

Het litteken:
Als de wond dicht is, blijft er vaak een (tijdelijk) litteken. Hydrateer het 2 keer per dag met een goede voedende crème.
Is er een dikker litteken, dan moet je overschakelen op littekenverband. Daarmee kan je een litteken dat omhoog komt terug helemaal platduwen op de huid. Aan de omvang van het litteken kan je niks veranderen.
Het eerste jaar mag het litteken zeker niet blootgesteld worden aan zonlicht. Zonlicht beschadigd namelijk de cellen die verantwoordelijk zijn voor de pigmentvorming. Zonder bescherming blijft het litteken voor altijd een witte vlek. Gebruik dus een totale sunblock, minimum beschermingsfactor 50.