Castraatzangers

Op weg naar werk of huis zit ik graag wat te lezen op de tram. Dat kan een tijdschrift zijn, maar ook een boek. Zo zat ik vorige week te lezen in Historia, een tijdschrift dat uitleg geeft over allerlei historische gebeurtenissen. Daarin stond een artikel over Alessandro Moreschi, de laatste castraatzanger.

Alessandro Moreschi werd geboren op 11 november 1858 als 7de in een kinderrijk en arm gezin. Hij leidde, anders dan veel van zijn voorgangers, een rustig en teruggetrokken bestaan. Hij was de enige castraatzanger die lang genoeg leefde om zijn stem voor het nageslacht te vereeuwigen. Tussen 1902 en 1904 nam hij 17 nummers op die een unieke indruk geven van zijn stembereik.
Alessandro Moreschi stierf op 22 april 1922.
Luister naar zijn stem via www.youtube.com, geef zijn naam in en maak je keuze. Uitzonderlijk als je bedenkt dat het een man van rond de 50 is die zingt ...

Het castreren van jongens en mannen gebeurde al sinds de oudheid als straf voor slaven.
Pas rond 400 na Chr. is een eerste melding gemaakt van castraatzangers in verhalen over het eunuchenkoor in het Byzantijnse Rijk.
Pas in de 13e eeuw werd er opnieuw melding van gemaakt, deze keer in Italië.
Omdat vrouwen niet in de kerk mochten zingen, zongen jonge jongetjes de bedoelde muziekstukken. Maar bij de puberteit veranderde hun stem en was het afgelopen met zingen. Vandaar de castratie.
Door toenemende populariteit van de opera werden de meest populaire castraten supersterren.
In 1870 werd castratie verboden in gans Italië.

Veruit de beroemdste castraatzanger was Farinelli (geboren onder de naam Carlo Maria Broschi). Geboren in 1705 in Italië, leefde hij 25 jaar als invloedrijke adviseur aan het hof van de Spaanse koning Filips V. Hij stierf in 1782 in Italië.
In 1994 werd een film gemaakt over Farinelli.
Trailer van de film: http://www.imdb.com/title/tt0109771/

Nu wist ik al langer van hun bestaan. Jaren terug heb ik eens een boek op de kop kunnen tikken dat het leven beschreef van zo'n zanger: "Porporino", door Dominique Fernandez.
Deze roman speelt zich af in het laat 18e eeuwse Napels. Porporino is een der laatste boerenjongetjes die onder het mes ging om zijn leven lang zijn fraaie sopraan te kunnen behouden. Hij komt terecht in de wereld van primadonna's en castraten, waar hij omgaat met koning Ferdinand I, Lady Hamilton, Casanova in eigen persoon, Leopold Mozart en diens zoon Wolfgang Amadeus.
De roman werd bewerkt tot een succesvolle opera die in 1979 zijn wereldpremière beleefde tijdens het festival van Aix-en-Provence. (in 1980 verfilmd voor TV? Een trailer heb ik niet gevonden)
Fernandez kreeg voor dit boek de Prix Médicis.
Dit boek blijft in mijn boekenkast. Ooit zal ik het nogmaals lezen.

Biologische klok

Iedereen heeft een biologische klok, een klok die zich in de hersenen bevindt en die de 24-uurs ritmen van de vele lichaamsfuncties coördineert.

Deze klok zorgt ervoor dat we in de loop van de avond slaperig worden zodat we 'op tijd' naar ons bed verlangen en dat we 's morgens bij het wakker worden over de nodige energie beschikken voor de dagelijkse activiteiten.
Onze biologische klok stemt dus de vitale functies van ons lichaam op elkaar af. Signalen uit de omgeving zoals licht of donker zorgen ook voor een goede en stabiel afstemming van onze biologische klok.
De klok is ook voor iedereen verschillend zoals blijkt uit de ochtend- en avondmensen.

Wanneer we nu ons ritme veranderen, door naar een land te vliegen in een andere tijdzone, duurt het een aantal dagen voor onze lichaamsprocessen zich aan de nieuwe situatie hebben aangepast. Deze aanpassing geeft klachten over vermoeidheid, slaapproblemen, enz. de zogenaamde 'jetlag'.
Ook mensen die in ploegendienst werken kunnen last hebben van een verstoord ritme met slaapstoornissen als gevolg.

Een volwassenen slaapt gemiddeld 7 à 8 uren per nacht. Sommigen kunnen met minder toe (= de kortslapers) en anderen slapen dan weer meer (= langslapers). De slaapduur is sterk individueel en verandert ook met de leeftijd.
Naast de slaapduur is ook de diepte van de slaap van belang. Hoe langer men wakker is, des te dieper men daarna slaapt. Eens laat naar bed gaan wordt dus niet alleen ingehaald door langer te slapen, maar vooral door dieper (intenser) te slapen.

Als we in slaap vallen blijven onze hersenen wel actief, maar zijn niet zo goed in staat zintuiglijke prikkels waar te nemen en erop te reageren. Slaap is dus een toestand van lichamelijke rust en een laag bewustzijnsniveau. Slaap heeft een herstellende functie voor lichaam en geest.
Tijdens de periode van indoezelen worden we ons geleidelijk minder bewust van de omgeving en kunnen onze gedachten soms meer en meer op dromen gaan lijken. Dit is ook de periode waarin we soms kortdurende, onwillekeurige spiertrekkingen in benen of armen maken. Onze hersenfunctie verandert zodat we ons de gebeurtenissen die direct aan het inslapen voorafgingen niet meer goed kunnen herinneren.
Daarna volgt een korte periode van lichte slaap, gevolgd door een grotere periode van diepe slaap. Wanneer iemand gewekt wordt tijdens deze periode, blijft die persoon nog enige tijd gedesoriënteerd, slaapdronken zeggen we dan.
Het volgende stadium is de REM-slaap (REM = Rapid Eye Movements). Tijdens deze periode wordt de spierspanning drastisch verlaagd, zodat slechts af en toe enkele spiertrekkingen zijn waar te nemen.
Het slaappatroon volgt in regel een vast verloop: REM-slaap afgewisseld door lichte en diepe slaap. Deze vormen samen een cyclus van ongeveer 100 minuten die zich een aantal keren herhaalt.

Slaap is zo gewoon dat we er pas over gaan nadenken als we er problemen mee hebben. En vroeg of laat heeft iedereen wel eens te maken met een tijdelijk slaapprobleem. Maar we spreken slechts van een echt slaapprobleem als het dagelijks leven ernstig verstoord wordt door het gebrek aan slaap. Er zijn tot op heden bijna 80 slaapstoornissen bekend waaronder problemen met in slaap vallen, tussendoor wakker worden, 's morgens erg vroeg wakker worden en niet meer in slaap kunnen vallen, ...

Er bestaan ook allerlei middeltjes om de slaap te bevorderen. Zoals:
- een kopje lindethee met honing.
- geen alcohol na 20 u (of 3 uur voor bedtijd). Alcohol is een goed inslaper, maar een slechte doorslaper.
- alle uren die je overdag slaapt, komen in mindering van je nachtrust.
- ga niet piekeren las je 's nachts wakker wordt. Draai je om, ga eens naar toilet, maar doe niets waarmee je je herseneen moet gebruiken.
- verduister de kamer zo goed mogelijk.
- de ideale slaaptemperatuur is 18°C.
- niet lezen in bed. Lezen is een geestelijke inspanning. Tenzij het lezen deel uitmaakt van je slaapritueel (lees dan echter niet langer dan een half uurtje).