Op reis naar Kreta

Eindelijk, na heel lange tijd, ben ik nogmaals op Kreta beland. De vorige keer (zo'n 30 jaar geleden) was het slechts een blitzbezoek met enkel een bezoek aan de opgravingen in Knossos en het Historisch Museum in Heraklion. Toen had ik besloten om ooit nog eens terug te komen om de rest van Kreta te bezoeken. Nu is het er eindelijk van gekomen.

Eerst enkele weetjes:
Kreta is 260 km lang en de breedte varieert van 12 km tot 61 km. De kustlijn heeft een lengte van meer dan 960 km en omsluit ongeveer 8.259 km2 land.
Kreta heeft 2 grote bergketens: De Witte Bergen of Lefka Ori in het westen met als hoogste punt 2.453 m en het Dikti-gebergte in het oosten met als hoogste punt 2.148 m.
De hoogste berg op Kreta is de Psiloritis in het Idi-gebergte, met zijn 2.456 m staat hij midden op het eiland. Het is de enige berg op Kreta waar nog eeuwige sneeuw te vinden is.
Kreta heeft ongeveer 2.000 verschillende soorten planten waarvan zo'n 10% alleen daar voorkomen.
Er zijn ook veel bronnen. Als je het landschap bekijkt zou je dat niet zeggen, overal zie je droge rivierbeddingen. De bodem is echter zo poreus dat het water bijna onmiddellijk in de ondergrond verdwijnt. Vandaar ook dat ze op het Lassithi-plateau al die molentjes hebben geplaatst. Zo konden ze de velden bevloeien en gewassen kweken.
De 650.000 inwoners zijn vooral Grieks-Orthodox. Tot zo'n 20 à 30 jaar waren de meeste dorpen nog heel afgezonderd en was er weinig communicatie tussen de verschillende dorpen.Weetje: Heel vroeger bouwden deze herders een hutje op de plaats waar ze verbleven. Langzamerhand kwamen daar huisjes bij die dan nog later een dorpje vormden. Het dorpje kreeg de naam van de familie die eigenaar was van het oorspronkelijke hutje.
In het centrum van Kreta bevindt zich de Messara-vlakte: het rijke landbouwcentrum bezaaid met serres.
Kreta, het eiland der Goden ...
Waaronder de zeer bekende Zeus. Volgens een legende verleidde Zeus prinses Europa. Zij hadden 3 zonen: Minos (zetelde in Knossos), Sarpeidon (zetelde in Malia) en Rhademanthys (zetelde de Phaestos)

Het programma:

Zondag 5 juni:
Met een uurtje vertraging konden we eindelijk om 17u opstijgen richting Heraklion. De Boeing 737-800 deed er ongeveer 3u15 over.

Rond 20u20 was ik eindelijk nog eens in Kreta. En gezien het uurverschil, was het al onmiddellijk 21u20. Toen we rond 23u30 eindelijk aankwamen in het hotel, stond ons nog een aangename verrassing te wachten: iedereen kreeg nog een goed gevuld bord met een glas wijn. En van service gesproken: onze koffers werden naar de kamers gebracht terwijl wij in alle rust konden genieten van de maaltijd!

Maandag: de omgeving verkennen

De eerste dag is een rustdag. Een dag om het hotel en de omgeving wat te verkennen, om het nieuwe ritme en klimaat een beetje gewoon te worden. En dat is eigenlijk niet zo moeilijk, dat ging eigenlijk als vanzelf.
En natuurlijk ook kaartjes schrijven om het thuisfront te doen watertanden (pittig detail: de kaartjes waren 5 weken onderweg !!!)

Dinsdag: Spinalonga

Vandaag konden we genieten van de mooie Golf van Mirabello (mirabellum = mooi panorama).
Rond 9u15 vertrokken we met de bus van Thomas en onder de kundige leiding van Irina naar Agios Nikolaos (of Sint Nikolaas, beschermheilige van de zeelieden).
Een boottochtje van ongeveer 1 uur bracht ons naar Spinalonga. Dit boottochtje was voor mij al pure genieten ... het panorama ... de zee ... fantastisch ... en met een temperatuur van zo'n 35°C zorgde het briesje voor een aangename afkoeling ...
De naam van onze boot was Lato (tevens de oude naam van de stad Agios Nicolaos). Lato is de godin van de zwangeren en kinderen, zij is de moeder van Apollo en Artemis.

Bij de monding van de Baai van Elounda ligt het eilandje Spinalonga. Hier kregen we deskundige uitleg van Dimitris (ook in het Nederlands!). Hij vertelde niet alleen wat er in de boekjes staat, maar vooral ook wat er niet in staat. Heel, heel in het kort: In 1903 besloot de Kretenzische overheid om van Spinalonga een leprozenkolonie te maken, een besluit dat in 1957 weer ongedaan werd gemaakt. Wil je heel veel meer weten, surf dan naar www.spinalonga.org.

Rond 12u45 vertrokken we naar een mooie baai op het schiereiland Kolokitha. Daar werd door de bemanning van het schip vlees geroosterd op een BBQ op het strand. Voor de liefhebbers was er ook tonijn (uit blik) of dolmades. Gezien ik niet zo verlekkerd ben op koteletten op de BBQ, heb ik gekozen voor dolmades (= wijnbladeren gevuld met rijst en kruiden). Met ons dienblad op de knieën konden we dan "genieten" van ons slaatje met dolmades/tonijn en een drankje, met een stuk fruit als dessert.

Terug aangekomen in Agios Nicolaos hadden we nog even de tijd om te genieten van een lekker kopje thee aan de rand van het Voulismenimeer. Dit zoetwatermeertje is 60 m in doorsnee en 64 m diep, hoewel de legende spreekt van een "bodemloze vijver" waarin de godin Athene baadde. Rond 17u15 gingen we dan met de bus terug richting hotel.

In deze omgeving kan je overal Johannesbroodboonbomen zien. Deze bonen van zo'n 10 à 15 cm lengte worden voor allerlei dingen gebruikt waaronder een soort plaatselijke coca-cola: de Zelita
Rond 17u50 aankomst aan het hotel. Nog tijd genoeg dus voor een verfrissende douche voor we aan tafel gingen.

Weetje: waar komt de afkorting OK vandaan?
Grieken trokken naar Amerika om daar een beter bestaan op te bouwen. Sommigen moesten de inhoud van dozen en kratten controleren. De gecontroleerde verpakking kreeg de vermelding Olah Kalah, wat betekent "alles is goed" of "alles is in orde". Dit werd dan afgekort tot OK.

Woensdag: Asites
Vandaag was het extra vroeg uit de veren. Rond 7u40 vertrok de bus met Nicos aan het stuur richting Asites. Onderweg pikten we nog enkele mensen op en even buiten Chersonisos kwam ook onze gids Maritsa aan boord. Van haar kregen we heel wat uitleg. Zij was van heel veel zaken op de hoogte en kon heel wat bijkomende informatie geven.
Assites is een bergdorpje midden in een landbouwgebied ten zuiden van Chersonisos. Het dorpje bestaat eigenlijk uit 2 delen: Ano Asites (Hoog Asites) en Kato Asites (Laag Asites).
In dit gebied worden vooral olijven en druiven gekweekt. Deze 2 teelten, vullen elkaar perfect aan  want de druiven worden geoogst tussen juli en oktober, terwijl de olijven geoogst worden tussen november en februari.
Bij aankomst in Asites (rond 9u46) kregen we een koffie aangeboden. De bedoeling was om een Griekse koffie te serveren, maar door omstandigheden was dit niet mogelijk. (naar mijn bescheiden mening: deze uitstap staat nog in zijn kinderschoenen en moet nog een beetje bijgeschaafd worden).
Weetje:
Wil je een koffie met veel suiker, dan vraag je een "glico".
Wil je een koffie met een klein beetje suiker, dan vraag je een "metrio".
Wil je een koffie zonder suiker, dan vraag je een "sketo".
Bij de koffie wordt altijd een glaasje water geserveerd om het restje koffiedik weg te spoelen.
Pittig detail: het dorp zat zonder elektriciteit. Gezien er niet genoeg elektriciteit is voor iedereen, valt deze in elk dorp op geregelde tijdstippen uit.

Na een bezoek aan een typisch Kretenzisch huisje, een orthodox kerkje en een bellenmaker, was het tijd voor ons middagmaal: tzaziki, brood, kokinisto (= soort varkensstoverij), aardappelen (met de schil, doormidden gesneden en gekruid), rauwe en gekookte groentjes en partjes appelsien als dessert.
Onderweg naar de wijnkelder passeerden we nog de volgende dorpjes/steden:
Agia Varvara (= Heilige Barbara) = geografisch middelpunt van Kreta
Agii Deka (= de Tien Heiligen) = genoemd naar 10 christelijke martelaren die de dood vonden tijdens de vervolgingen in de 3de eeuw onder de Romeinse keizer Decius.
Gortys = oudste stad en hoofdstad van Kreta ten tijde van het Romeinse Rijk.
In Plouti bezochten we de wijnkelder van de familie Zacharioudakis (www.zacharioudakis.com)
Deze wijngaard, met een oppervlakte van 20 hectaren, is privé-eigendom en werd in 2003 aangelegd op de steile hellingen van de "Orthi Petra". Zij produceren een wijn van hoge kwaliteit.
Kleine wijnboeren uit de omgeving brengen eveneens hun druiven. Op die manier kunnen ook de kleine wijngaarden nog blijven bestaan.

Rond 15u30 was ook dit bezoek ten einde en ging het opnieuw richting hotel waar we na een uurtje aankwamen. Onderweg viel het mij op dat er bijna overal op de huizen watertanks stonden met een soort systeem om het water op te warmen dmv zonne-energie. Eigenlijk is zonne-energie in een land als Kreta bijna als vanzelfsprekend te beschouwen. Ook op ons hotel stonden zonnecellen en de wagentjes die de bagage naar de kamers brachten reden op electriciteit, zeer geluidsarm en milieuvriendelijk.
's Avonds was het bewolkt en drukkend warm. Maar het gezelschap maakte veel goed. Met Griekse muziek op de achtergrond en mensen om eens gezellig mee te babbelen (in het Vlaams!) kon de avond niet meer stuk.

Donderdag: Knossos
Gezien er geen georganiseerde uitstap gepland was, maar wel een uitstap met een gehuurde auto, konden we eens uitslapen. Wel moesten we zorgen dat we rond 10u de autosleutels konden afhalen aan de receptie.
Het beloofde een warme dag te worden. En dat was het ook: 41°C!!! Gelukkige waren er wolken anders was het echt niet te doen. Dankzij de warme Sahara-wind was dit de warmste dag van ons verblijf.
Overal langs de weg zagen we de giftige Oleanders, zowel de wilde roze variëteit als de gecultiveerde witte en rode.

Na een uurtje rijden kwamen we rond de middag aan in Knossos. Net voor aankomst aan de site werden we al onmiddellijk geloodst naar een parking (onder bomen), naast en achter een resaurantje. Een gratis parking ... allicht met de bedoeling om klanten te werven voor het restaurant.
Op weg naar de ingang zag je overal bomen met een felblauwe kruin. De bloesem van de Jacaranda bestaat uit grote blauwe klokvormige bloemen. Jammergenoeg heb ik hier geen foto van.
Raar maar waar: toen we onze ticket gekocht hadden en een beetje overleg pleegden over hoe we het bezoek aan de ruïnes zouden aanvatten, werden we door een Griek aangesproken in het Nederlands ... hij bood ons een 2 uur durende rondleiding aan samen met nog een zestal andere Nederlandstaligen. Het was hoogst interessant.

Enkele weetjes die ik heb onthouden:

We kunnen de restanten van het paleis van Knossos bewonderen door het werk van de Britse archeoloog Sir Arthur Evans. Hij kocht de grond rond de jaren 1900 en zocht daar gedurende 30 jaar naar overblijfselen.

Tijdens de opgravingen liet hij grote delen van het paleis reconstrueren met gewapend beton om de opbouw van het palies veilig te stellen. Sommigen vinden dit niet kunnen, maar zonder zijn werk zou het onmogelijk geweest zijn om een indruk te krijgen van de omvang van het paleis.
De stroken in beton vervangen eigenlijk de houten balken die oorspronkelijk werden gebruikt. Zo was het paleis ook redelijk bestand tegen aardbevingen.
De ronde zuilen waren oorspronkelijk bomen. Ontdaan van wortels en kruin, werden ze onderste boven gebruikt om het plafond te dragen. Zij werden geplaatst in de vele ronde gaten die overal te zien zijn. Op de hoeken werden grote massieve vierkante stenen zuilen geplaatst.
De talrijke deuropeningen waren voorzien van deuren. In de winter werden ze deuren gesloten en konden ze tocht en koude buiten houden. In de zomer werden alle deuren geopend zodat een verkoelende luchtstroom het leven aangenaam maakte.
Ze hadden een waterleiding aangelegd komende van de hoge berg ten zuiden van de stad. Via keramische buizen kon, dankzij de wet van de communicerende vaten, overal stromend water voorzien worden .

De inwoners van Knossos waren allen klein van gestalte (tussen 1m40 - 1m50) en werden meestal niet ouder dan 25-28 jaar. Door de eenzijdige voeding hadden velen anemie, osteoporose, enz. en waren zij ook zeer vatbaar voor allerlei ziektes. Daarom moesten reizigers eerst een rituele reiniging ondergaan vooraleer zij toegelaten werden in de stad. De inwoners werden begraven in foetushouding in kistjes van 60cm lengte.

De vrouwenbeeldjes die gevonden werden hebben allen brede heupen en blote borsten ten teken van vruchtbaarheid.
Overal kan de afbeeldingen vinden van de labrys of dubbele bijl. Gezien tijdens de opgravingen dergelijke bijlen werden gevonden in allerlei maten en gewichten, is het onmogelijk dat het een gebruiksvoorwerp was. Het was eerder een religieus symbool, zoals als een kruisteken voor de katholieken. (of een vis voor de vroege christenen)
Het paleis zelf werd in honderden jaren gebouwd, uitgebreid en herbouwd tot een enorm labyrintisch gebouw met 1300 vertrekken. Het telde weinig ingangen, maar alle vertrekken waren verbonden door gangen en galerijen.
Het paleis was niet alleen een bestuurscentrum maar had ook belangrijke religieuze functies. Kortom: het was het centrum van de minoïsche beschaving. Bepaalde vertrekken hadden ook een praktische functie:  in velen bevonden zich wijnpersen of maalinrichtignen en sommige ruimtes dienden voor de opslag van graan en etenswaren.
Deze prachtige beschaving ging jammer genoeg ten onder rond 1500 v. chr.
Sommigen zien in deze beschaving het legendarische Altantis.Waar of nietwaar? Ik acht het in ieder geval best mogelijk.

Als afsluiter van ons bezoek, en om even wat te bekomen, hebben we ons toch laten verleiding om nog een kleinigheidje te eten op het terras van restaurant Pasiphae. Een traditioneel restaurant waar het eten verzorgd en lekker was. Ook de netheid van het terras en de toiletten viel op. Alleen de rekening in de gaten houden (consumpties tellen want alles staat in het Grieks). Ze hadden ons ook drankjes aangerekend van een ander tafeltje. Maar toen ik hen erop wees dat wij heus niet alles hadden verbruikt, deden ze daar niet moeilijk over. We konden enkel het correcte bedrag betalen.
Rond 18 u kwamen we terug aan in het hotel. Nog even opfrissen want rond 20u30 hadden we een tafeltje in het Griekse restaurant Pelagos, aan de rand van de zee ...

Vrijdag: Lassithi
Om 8u vertrokken we onder leiding van Maritsa en de uitstekende rijkunsten van Georgios naar het Lassithi-plateau. Het beloofde een warme dag te worden met zo'n 35°C ...
Het Lassithi-plateau ligt op een hoogte van ongeveer 866 en wordt omgeven door de toppen van het Dikti-gebergte. De vlakte is 8 km lang en 6 km breed en is één van de meest vruchtbare streken op Kreta waar vooral aardappelen, appels en peren worden gekweekt.
Op deze hoogte vind je ook geen olijfbomen meer. Die groeien maar tot op een hoogte van 800m.
Typisch voor dit platteau zijn de talrijke windmolentjes die eeuwenlang het water uit de ondergrond naar boven hebben gepompt om het land te bevloeien. Nu worden daarvoor electro of benzine motoren gebruikt.
Onze uitstap bestond uit een ritje rond het plateau waarbij op verschillende plaatsen een pauze werd gehouden. Het uitzicht was telkens adembenemend.
We pikten nog enkele mensen op en reden dan via Chersonisos, Potamiés, Avdoù, Kera naar het Lassithi-plateau.

Weetjes over enkele dorpjes die we passeerden:
De eerste stop rond 9u 30 was op de parking van het museum "Karphi-Minoan settlement". Daar konden we ook het museum bezoeken, maar wij gaven er de voorkeur aan om het prachtige landschap te bewonderen ... ruw ... onherbergzaam ... maar adembenemend ...

Rond 10u20 aankomst in Psihro en tijd voor een wat langere pauze. Hier kregen we de gelegenheid om de Diktion Andron (andron betekent grot) te bezoeken, de geboortegrot van Zeus. De ingang van deze grot ligt zo'n 150m hoger op de bergflank. Vanuit het dorpje Psihro (de naam werd ontleend aan een lokale ijskoude bron en betekent koud), aan de voet van de 2148 m hoge berg Dikti, vertrekt een 20 minuten durende klimpartij. En wees gerust, die voel je in je benen ... maar het panorama ...

Daarna een bezoek aan het Lasinthos Eco Park (www.lasinthos.gr) dat de oude Kretenzische handwerken wil promoten. Dit is eigenlijk een klein pleintje met een aantal winkeltjes, een cafetria en een kerkje. Je ziet er onder andere een wever, pottenbakker, kaarsenmaker en houtsnijder aan het werk in zijn kleine werkplaats. Je kunt er ook allerlei dingen kopen zoals gedroogde kruiden, aardewerk, kaarsen ... Het is precies op maat gemaakt om de toeristen een kans te geven hun geld kwijt te geraken ... Dat was alvast de indruk die ik kreeg.

Eens aangekomen in Tzermiado was het tijd voor ons middagmaal. Tzermiado is vooral gekend voor zijn vele handwerkwinkeltjes. Maar wij hebben er de voorkeur aan gegeven om rustig te genieten van het landschap en een typisch Kretenzische schotel (ipv het lunchpakket dat enkel bestond uit belegd brood en een drankje). We hebben ons laten verleiden door een Pastitsio met een glaasje wijn. Pastitsio wordt gemaakt van macaroni met rundergehakt overgoten met kaassaus en gebakken in de oven. Echt lekker.

In Pinakiano wonen vooral herders. Zij trekken de bergen in met hun geiten en schapen.
Volgende stop op weg naar het hotel: Krasiou met zijn 1.000-jarige plataan. Een knoert van een boom.

In Krasiou mochten we ook eens proeven van hun raki, een drankje gemaakt op basis van de resten van de wijnproductie (smaakt zo'n beetje naar grappa ... niet mijn smaak dus ...)

Daarna gingen we richting Malia en Sissi. Rond 15u was deze uitstap teneinde. Nog een frisse duik in het zwembad, genieten van het lekkere eten en de dag afsluiten met een glaasje ... wat wil een mens nog meer ...

Zaterdag: luieren
Een fris windje kwam ons een beetje afkoeling brengen. Toch hield het ons niet tegen om nog even lekker lui na te genieten van de voorbije dagen ... aan het zwembad ...  aan de coctailbar ...
En als afsluiter nog een mooie zonsondergang en een cocktail in de cocktailbar Pyramid in Sissi.
Het waren mooie dagen ...

Zondag: terugreis
Om 9u stond de bus al klaar om ons naar de luchthaven te brengen. Het was toen al 26°C, het beloofde dus opnieuw een warme dag te worden ... in Kreta althans ...
De vlucht van 12u30 gebeurde opnieuw met een 737-800 van Transavia. Deze keer kregen we een beetje meer informatie van de piloot. Het duurde ongeveer 3u25 om de 2.398 km te overbruggen. We vlogen op 12 km hoogte aan 850 km/uur en de buitentemperatuur was toen -50°C. Leuke weetjes.
Om 15u25 kwamen we aan in Zaventem. Daar stond onze taxi al te wachten om ons terug naar huis te brengen. Rond 17u: jammergenoeg weer thuis ... vakanties zijn altijd veel te kort ...

Besluit:
Ik ga zeker nog eens terug.
Kreta is een fascinerend eiland. Er zijn nog zoveel dingen te ontdekken.